Dây mạng Cat5e là gì? Tốc độ, thông số và so sánh với Cat6
Dây mạng Cat5e (cáp Cat5e) là cáp mạng xoắn đôi có băng thông 100 MHz, hỗ trợ tốc độ truyền tải lên đến 1 Gigabit (1 Gbps) trên đoạn cáp dài đến 100 m. Với thiết bị hỗ trợ chuẩn IEEE 802.3bz, tốc độ có thể lên đến 2,5 và 5 Gbps. Dù đã có các chuẩn cáp cao hơn như Cat6, Cat6a, Cat7 và Cat8, Cat5e vẫn là lựa chọn kinh tế, đủ đáp ứng phần lớn mạng 1 Gbps hiện nay. Bài viết giải thích cấu tạo, thông số, khác biệt so với Cat6, khi nào nên chọn Cat5e và các dòng cáp Cat5e cho văn phòng, ngoài trời và nhà máy.
Nội dung bài viết
1. Dây mạng Cat5e là gì?
Dây cáp mạng cat5e HELUKAT 200 IND
Cáp mạng Cat5e (Category 5e) là loại cáp mạng xoắn đôi được cải tiến từ Cat5, đạt hiệu năng truyền dẫn đến 100 MHz và dùng cho các chuẩn Ethernet từ 10 Mbps đến 5 Gbps. Từ năm 2001, Cat5e là phiên bản được dùng phổ biến thay cho Cat5.
Chữ "e" trong Cat5e nghĩa là gì?
Chữ "e" là viết tắt của enhanced, nghĩa là "cải tiến". So với Cat5, chuẩn Cat5e siết chặt hơn yêu cầu về nhiễu xuyên âm (crosstalk) , suy hao tín hiệu (attenuation) và suy hao phản xạ (return loss).
Khác biệt dễ thấy nhất giữa cáp mạng Cat5 và Cat5e là tốc độ. Cáp mạng Cat5 có tốc độ truyền tải là 10 Mbps hoặc 100 Mbps, thường ghi là "10/100 Ethernet". Trong khi đó, Cat5e chạy thêm được 1.000 Mbps (1 Gbps), thường ghi là "10/100/1000 Ethernet". Vì vậy, mạng cần trên 100 Mbps phải dùng Cat5e trở lên. Cat5e cũng tương thích ngược với mọi thiết bị và cổng mạng dùng Cat5.
Cat5e theo tiêu chuẩn nào?
Cáp Category 5 hiện được định nghĩa trong các tiêu chuẩn ISO/IEC 11801, IEC 61156 và EN 50173; ban đầu được quy định trong ANSI/TIA/EIA-568-A. Khi mua cáp, nên kiểm tra datasheet có ghi rõ tiêu chuẩn đạt được, không chỉ chữ "Cat5e" in trên vỏ.
2. Đặc điểm cấu tạo dây mạng Cat5e
Một sợi cáp mạng Cat5e thông dụng gồm 4 đôi dây đồng xoắn, tổng cộng 8 lõi, bên ngoài là lớp vỏ bảo vệ. Tiêu chuẩn không giới hạn ở 4 đôi, nhưng mạng Gigabit trở lên cần đủ 4 đôi.
- Lõi dẫn điện: Có hai loại lõi là lõi đặc và lõi bện. Cáp lõi đặc có cỡ từ 22 đến 24 AWG, hoặc 26 AWG cho đoạn ngắn; loại phổ biến là 24 AWG.
- Cấu trúc xoắn đôi: mỗi đôi xoắn với bước xoắn khác nhau để giảm nhiễu xuyên âm giữa các đôi. Khi hai dây xoắn vào nhau, chúng nằm cách nguồn nhiễu một khoảng trung bình như nhau, nên nhiễu tác động lên hai dây gần như bằng nhau và bị triệt tiêu.
- Vỏ cáp: thường là PVC, hoặc LSZH (ít khói, không halogen) cho công trình yêu cầu an toàn cháy.
- Lớp chống nhiễu: Phần lớn dây Cat5e là loại U/UTP, không có lớp chống nhiễu; một số loại có lớp lá kim loại hoặc lưới bện.
Khi chọn cáp Cat5e, có hai điều cần quan tâm: lõi dây và lớp chống nhiễu.
2.1 Lựa chọn cáp Cat5e lõi đặc hay lõi bện?
Cáp mạng Cat5e có hai loại lõi: lõi đặc (solid) và lõi bện (stranded)
- Lõi đặc: mỗi lõi là một sợi đồng liền. Loại này thường dùng cho cáp lắp đặt cố định trong tường hoặc trần, chạy từ phòng máy đến ổ mạng.
- Lõi bện: mỗi lõi gồm nhiều sợi đồng nhỏ bện lại nên mềm hơn. Dùng làm dây nhảy ngắn nối máy tính, switch, router, là những chỗ dây hay bị cắm rút, di chuyển.
| Lõi đặc | Lõi bện | |
| Dùng cho | Tuyến dài, lắp cố định, đi trong tường | Đoạn ngắn, dây nhảy, kết nối hay thay đổi |
| Độ mềm dẻo | Tương đối cứng | Mềm hơn |
| Ví dụ | Cáp đi ngang trong tòa nhà văn phòng | Dây nối máy tính với router |
Nhìn từ bên ngoài rất khó phân biệt hai loại này. Cách nhanh nhất là uốn thử: cáp lõi bện mềm hơn hẳn. Trong nhà máy, cáp lắp ở vị trí di động cũng dùng lõi bện, ví dụ HELUKAT® PROFInet B.
2.2 Các loại dây Cat5e theo lớp chống nhiễu
Phần lớn dây mạng Cat5e là loại không chống nhiễu. Loại có chống nhiễu (FTP, STP) hữu ích khi đi gần thiết bị phát sóng. Tên gọi theo ISO/IEC 11801 có dạng X/YTP:
- Chữ đầu chỉ lớp chống nhiễu bao ngoài cả sợi cáp
- Chữ thứ hai chỉ lớp bọc từng đôi
U là không chống nhiễu, F là lá kim loại, S là lưới bện.
| Ký hiệu | Lớp bọc ngoài | Lớp bọc từng đôi |
| U/UTP | Không | Không |
| F/UTP | Lá kim loại | Không |
| SF/UTP | Lưới bện + lá kim loại | Không |
3. Thông số kỹ thuật của cáp Cat5e
| Thông số | Giá trị |
| Băng thông | Đến 100 MHz |
| Chuẩn Ethernet hỗ trợ | 10BASE-T, 100BASE-TX, 1000BASE-T, 2.5GBASE-T, 5GBASE-T |
| Chiều dài tối đa mỗi đoạn | 100 m |
| Số đôi dây | Thường là 4 đôi (8 lõi) |
| Cỡ dây phổ biến | 24 AWG |
| Trở kháng đặc tính | 100 Ω |
| Đầu nối | RJ45 |
| Hỗ trợ PoE (Power over Ethernet) | Có |
3.1 Cat5e tốc độ bao nhiêu?
Cat5e hoạt động ổn định ở 1 Gbps (Gigabit Ethernet) trên đoạn cáp 100 m. Chuẩn IEEE 802.3bz ban hành năm 2016 còn cho phép chạy 2,5 Gbps và 5 Gbps trên cáp Cat5e trở lên, cũng với chiều dài đến 100 m. Điều kiện là switch và card mạng phải hỗ trợ chuẩn này. Nếu cần 10 Gbps, nên dùng Cat6 cho đoạn ngắn hoặc Cat6a.
3.2 Dây mạng Cat5e dài bao nhiêu mét thì yếu?
Giới hạn là 100 m cho toàn tuyến. Theo ANSI/TIA-568, đoạn cáp cố định tối đa 90 m, tổng chiều dài kể cả dây nhảy không quá 100 m, và mỗi dây nhảy không nên dài quá 5 m. Vượt quá mức này, tín hiệu không còn được đảm bảo. Nếu cần đi xa hơn thì chia đoạn bằng switch, hoặc chuyển sang cáp quang .
4. So sánh cáp Cat5e và Cat6 (và Cat6a)
Spline là điểm nhận dạng đặc trưng nhất của Cat6. Thanh nhựa hình chữ thập này chia bên trong cáp thành 4 ngăn riêng biệt, giữ cho 4 cặp dây không tiếp xúc nhau
Khác biệt chính nằm ở băng thông và tốc độ truyên tải 10 Gbps. Dây mạng Cat6 có băng thông 250 MHz và đáp ứng yêu cầu về nhiễu xuyên âm khắt khe hơn Cat5e, nhưng chỉ chạy 10 Gbps được tối đa 55 m. Cat6a nâng băng thông lên 500 MHz và hỗ trợ 10 Gbps trọn 100 m.
Về cấu tạo, cáp Cat6 thường có thanh nhựa phân cách (spline) tách riêng 4 đôi dây để giảm nhiễu xuyên kênh, nên sợi cáp to và cứng hơn Cat5e.
Cáp Cat6 tương thích ngược với dây Cat5e, nên có thể dùng chung trong một hệ thống. Xem chi tiết về cáp mạng Cat6 và sự khác nhau giữa Cat5, Cat6, Cat7 .
| Tiêu chí | Cat5e | Cat6 | Cat6a |
| Băng thông (MHz) | 100 | 250 | 500 |
| Chuẩn Ethernet cao nhất | 5GBASE-T (5 Gbps) | 10GBASE-T (10 Gbps) | 10GBASE-T (10 Gbps) |
| Chiều dài khi chạy 10 Gbps (m) | - | Tối đa 55 | 100 |
| Chiều dài khi chạy đến 1 Gbps (m) | 100 | 100 | 100 |
| Cỡ dây (AWG) | 22–26 (phổ biến 24) | 22–26 | – |
4.2 Khi nào nên chọn dây cáp Cat5e?
Chọn Cat5e khi hệ thống chạy ở tốc độ đến 1 Gbps (hoặc 2,5–5 Gbps nếu thiết bị hỗ trợ IEEE 802.3bz) và chưa có kế hoạch nâng cấp lên 10 Gbps. Có thể chia thành hai trường hợp:
Cat5e là lựa chọn hợp lý khi:
- Mạng LAN chạy Gigabit với đoạn cáp không quá 100 m
- Thiết bị cần cấp nguồn qua PoE
- Mạng công nghiệp chạy 100 Mbps như PROFINET, vốn chỉ dùng 2 đôi dây
Nên chọn Cat6 hoặc Cat6a khi:
- Cần tốc độ 10 Gbps: Cat6 cho đoạn đến 55 m, Cat6a cho đoạn đến 100 m
- Cáp đi qua khu vực nhiễu nhiều và cần biên an toàn về nhiễu xuyên âm lớn hơn.
5. Danh mục dây cáp Cat5e của HELU
HELU cung cấp cáp Cat5e dòng HELUKAT® cho cả ba môi trường: trong tòa nhà, ngoài trời và trong nhà máy.
5.1 Dây mạng Cat5e lắp trong nhà, văn phòng
Trong hệ thống tòa nhà, phần lớn cáp mạng có thể không cần chống nhiễu, nên HELUKAT® 155 U/UTP phù hợp cho mạng văn phòng thông thường. Các dòng F/UTP và SF/UTP dành cho khu vực có nhiều nhiễu điện từ. Dòng vỏ FRNC không chứa halogen, phù hợp công trình yêu cầu ít khói độc khi cháy.
| Sản phẩm | Chống nhiễu | Vỏ | Lõi |
| HELUKAT® 155 CAT.5e U/UTP PVC STATIC | Không (U/UTP) | PVC | Đặc, 24 AWG |
| HELUKAT® 155 CAT.5e F/UTP PVC STATIC | Lá kim loại (F/UTP) | PVC | Đặc, 24 AWG |
| HELUKAT® 200 CAT.5e SF/UTP PVC STATIC | Lưới bện + lá (SF/UTP) | PVC | Đặc, 24 AWG |
| HELUKAT® 200 CAT.5e SF/UTP FRNC STATIC | Lưới bện + lá (SF/UTP) | FRNC, không halogen | Đặc, 24 AWG |
| HELUKAT® 200 CAT.5e F/UTP PVC FLEX | Lá kim loại (F/UTP) | PVC | Bện, 26 AWG |
| HELUKAT® 200 CAT.5e SF/UTP FRNC FLEX | Lưới bện + lá (SF/UTP) | FRNC, không halogen | Bện, 26 AWG |
5.2 Cáp mạng Cat5e ngoài trời
Cáp mạng ngoài trời được thiết kế để chịu tác động của thời tiết. HELUKAT® 200A dùng vỏ PE chống tia UV, không chứa halogen và có lớp lá kim loại chống nhiễu.
| Sản phẩm | Chống nhiễu | Vỏ | Lõi |
| HELUKAT® 200A CAT.5e F/UTP PE STATIC (805572) | Lá kim loại (F/UTP) | PE, chống UV, không halogen | Đặc, 24 AWG |
Cáp HELUKAT® Cat5e PROFInet FastConnect
5.3 Cáp Cat5e công nghiệp và PROFINET
Trong ứng dụng công nghiệp, cáp mạng thường có lớp chống nhiễu. Cáp Cat5e công nghiệp của HELU đều dùng lưới bện chống nhiễu và có phiên bản cho từng kiểu lắp đặt, từ cố định đến chuyển động liên tục trong máng xích và robot.
Cáp Ethernet công nghiệp được chọn theo điều kiện lắp đặt, khác cáp mạng văn phòng ở ba điểm:
- Chống nhiễu: cáp có lớp chống nhiễu giúp mạng PROFINET ổn định hơn. Các dòng cáp PROFINET của HELU đều dùng cấu trúc SF/UTP.
- Vỏ cáp theo môi trường: PVC cho lắp cố định trong nhà, FRNC (chậm cháy, ít khói) cho ứng dụng di động, PUR cho cáp chuyển động liên tục.
- Khả năng chịu uốn cong: cáp cho robot hoặc máng xích cáp (drag chain) phải là loại chuyên dụng cho chuyển động liên tục.
| Sản phẩm | Cách lắp đặt | Vỏ | FastConnect (SK) |
| HELUKAT® 100T CAT.5e S/UTP PUR TORSION (802186) | Chuyển động có xoắn | PUR, chống UV | |
| HELUKAT® PROFInet A CAT.5e SF/UTP PVC STATIC (800653) | Cố định, trong nhà | PVC | Có |
| HELUKAT® PROFInet B CAT.5e HYBRID SF/UTP FRNC FLEX (801651) | Di động, linh hoạt | FRNC | |
| HELUKAT® PROFInet C CAT.5e SF/UTP PUR CHAIN (800655) | Chuyển động liên tục, máng xích | PUR | Có |
| PROFInet R+ CAT.5e SF/UTP PUR ROBOTIC (11007800) | Chuyển động liên tục có xoắn, robot | PUR | |
| HELUKAT® 100IND CAT.5e SF/UTP FRNC FLEX (805701) | Chậm cháy, ít khói | FRNC |
Xem toàn bộ danh mục tại cáp mạng Cat5, Cat6, Cat7 của HELU .
5.4 Dây mạng Cat5e bấm sẵn cho công nghiệp
Ngoài cáp bán theo cuộn, HELU còn có dây Cat5e đã bấm sẵn đầu nối tại nhà máy, với chiều dài từ 0,5 m đến 25 m. Các dây này dùng cáp vỏ PUR, có bản đầu nối RJ45 (IP20) cho tủ điện và bản đầu M12 mã D (IP67) cho thiết bị lắp ngoài hiện trường.
| Dòng cáp | Cấu trúc | Kiểu đầu nối | Chiều dài (m) |
| HELUKAT® 100 SF/UTP Cat.5e | 4x2xAWG26/19, vỏ PUR, dùng được trong máng xích, UL AWM | RJ45 – RJ45 (IP20); M12 – M12 thẳng (IP67); M12 – M12 góc 90° (IP67); RJ45 – M12 | 0,5–25 |
| HELUKAT® 200 IND SF/UTP Cat.5e | 4x2xAWG26/7, vỏ PUR, cho ứng dụng linh hoạt, AWM 21576 | RJ45 – RJ45 (IP20); M12 – M12 thẳng (IP67) | 0,5–15 |
Nếu bạn vẫn còn thắc mắc về dây mạng Cat5e, cũng như cáp mạng Cat6, Cat7, hãy liên hệ ngay với HELU Việt Nam để được giải đáp thắc mắc, tư vấn và nhận báo giá sản phẩm
6. Câu hỏi thường gặp về cáp mạng Cat5e
Dây cáp Cat5e có tốc độ truyền tải tối đa 1 Gbps trên đoạn cáp 100 m. Với thiết bị hỗ trợ IEEE 802.3bz, Cat5e còn chạy được 2,5 Gbps và 5 Gbps trong cùng khoảng cách.
Cat6 có băng thông 250 MHz so với 100 MHz của Cat5e, yêu cầu về nhiễu xuyên âm khắt khe hơn, và chạy được 10 Gbps trên đoạn đến 55 m. Với mạng 1 Gbps, cả hai loại đều đạt 100 m.
Được. Các chuẩn PoE yêu cầu cáp Category 5 trở lên cho mức công suất cao. Nên dùng cáp lõi đồng nguyên chất và chú ý nhiệt độ khi nhiều cáp PoE đi chung một bó.
Được, nếu chọn đúng loại cáp dành cho ngoài trời. Ví dụ, cáp HELUKAT® 200A CAT.5e F/UTP PE STATIC có vỏ PE chống tia UV, không halogen, và lớp lá kim loại chống nhiễu. Cáp vỏ PVC thông thường dành cho lắp đặt trong nhà.
Có, nếu dùng đúng nhu cầu và chọn cáp lõi đồng đạt chuẩn. Cat5e chạy tốt mạng Gigabit trên 100 m, nhưng không phải lựa chọn cho hạ tầng mới cần 10 Gbps.