Ốc siết cáp là gì? Công dụng và các loại ốc siết cáp phổ biến
Ốc siết cáp (cable gland) là phụ kiện lắp đặt điện dùng để dẫn, bịt kín và cố định dây cáp tại điểm đi qua vỏ tủ điện, hộp đấu nối hoặc kết cấu kim loại. Ốc siết cáp đồng thời thực hiện 3 nhiệm vụ cơ bản: bảo vệ cáp khỏi ứng suất uốn và kéo, bịt kín ngăn bụi, nước và hóa chất xâm nhập vào thiết bị, và tiếp địa (với loại EMC) để chống nhiễu điện từ. Trong tiêu chuẩn EN 62444 và IEC 62444, ốc siết cáp được phân loại theo vật liệu (nhựa PA/thép mạ kẽm/đồng), mức bảo vệ IP (IP54, IP65, IP68) và chức năng đặc biệt (EMC, clean-room, chống cháy). Bài viết dưới đây tổng hợp đầy đủ phân loại, tiêu chí chọn lựa và sản phẩm HELUTOP® từ HELUKABEL.
Nội dung bài viết
1. Ốc siết cáp là gì?
Cấu tạo của ốc siết cáp nhựa
Ốc siết cáp, còn được biết đến với tên gọi cable gland là một thành phần thiết yếu của quy trình đi cáp, đặc biệt trong kỹ thuật nhà máy cũng như xây dựng nhà máy và tủ điều khiển. Ốc siết cáp là một thiết bị nhỏ, được sử dụng ở bất kỳ nơi nào cần dây cáp điện đi qua như bảng điều khiển, hộp đấu nối (junction box), vỏ tủ điện, hệ thống tự động hóa, công cụ đo đạc và các thiết bị điều khiển. Ốc siết cáp cung cấp kết nối an toàn và chặt chẽ giữa dây cáp và thành vỏ, tránh sự xâm nhập của khói bụi, độ ẩm, và các tác nhân bên ngoài khác. Tùy thuộc vào từng thiết kế cụ thể, ốc siết cáp cũng có thể thực hiện chức năng nối đất, chống uốn cong, chống xoắn, hoặc giảm lực căng cho dây cáp.
Tiêu chuẩn Châu Âu EN 62444 chỉ định ren hệ mét cho ốc siết cáp, dao động từ 6 đến 110 mm. Ngoài ra, ốc siết cáp PG có ren ống dẫn bằng thép và đặc biệt ở Mỹ, ren NPT tự hàn cũng được sử dụng. Chúng thường được làm từ các vật liệu như đồng thau, thép không gỉ hoặc nhựa polyamit, tùy thuộc vào yêu cầu ứng dụng. Ví dụ, ốc siết cáp bằng đồng có thể ngăn chặn vấn đề tương thích điện từ (EMC), trong khi các phiên bản bằng thép không gỉ được ưa chuộng ở những ứng dụng yêu cầu cao về độ bền cũng như đảm bảo vệ sinh như sản xuất thực phẩm.
2. Công dụng của ốc siết cáp
Ốc siết cáp thực hiện một số chức năng như sau:
2.1 Bảo vệ dây cáp điện
Ốc siết cáp có thể bịt kín trên vỏ cáp bên ngoài để tránh bụi và hơi ẩm lọt vào vỏ điện hoặc dụng cụ. Chúng cũng có thể bảo vệ hệ thống dây điện nhạy cảm khỏi bị nhiễm bẩn, ăn mòn và khí dễ cháy.
2.2 Giảm sức ép
Trong hệ thống điện, dây cáp luôn chuyển động ở một mức độ nhất định, cả trong quá trình lắp đặt và sử dụng. Điều quan trọng là cần phải bảo vệ dây cáp điện khỏi độ bền kéo trước những chuyển động liên tục hoặc gián đoạn. Vì lý do này, cần có ốc siết cáp để giảm sức ép. Tiêu chuẩn về giảm sức ép được mô tả trong EN 50262. Thông thường, ốc siết cáp có khả năng giảm sức ép theo chuẩn A.
2.3 Bịt kín đầu cáp
Ốc siết cáp bịt kín đầu cáp bằng cách siết chặt các đai ốc (cap nuts). Khi các đai ốc được vặn chặt, các tấm ép vào vòng đệm kín - nhờ đó dây được bịt kín và lực căng được giảm bớt. Ưu điểm đặc biệt của các tấm kẹp là chúng có thể tạo ra phạm vi kẹp lớn, cho phép sử dụng các đường kính dây khác nhau.
2.4 Khả năng chống lại tác động của môi trường
Các ứng dụng khác nhau đòi hỏi mức độ kháng cự khác nhau. Ốc siết cáp bằng nhựa làm từ polyamit có thể được sử dụng ở khoảng nhiệt độ từ -30 °C đến +80 °C. Chúng có khả năng chống mài mòn và va đập cũng như chống lại hydrocarbon/nhiên liệu và chất tẩy rửa. Ngược lại, ốc siết cáp bằng thép không gỉ thích hợp cho ngành công nghiệp nặng – chúng không thấm nước và chịu được nhiều chất khử trùng được sử dụng trong sản xuất thực phẩm.
💡Có thể bạn chưa biết: Ốc siết cáp điện ATEX/IECEx cho khu vực nguy hiểm
2.5 Thiết kế nhỏ gọn, linh hoạt
Ốc siết cáp được thiết kế để không cần phải tháo rời từng bộ phận bên trong trong quá trình lắp ráp. Khi cần điều chỉnh, người dùng chỉ cần nới lỏng đai ốc, giúp đơn giản hóa công tác bảo trì, tiết kiệm thời gian.
3. Phân loại ốc siết cáp
3.1 Ốc siết cáp kim loại
Ốc siết cáp cáp kim loại được làm từ các vật liệu như thép không gỉ, đồng thau mạ niken hoặc nhôm. Những vật liệu này là những lựa chọn ổn định và bền nhất để sử dụng khi cần có kết nối mạnh. Các loại ốc siết cáp kim loại cũng có khả năng dẫn nhiệt và chống ăn mòn. Những ưu điểm này khiến chúng trở thành sự lựa chọn lý tưởng khi kết nối các thiết bị y tế và hóa chất, thiết bị công nghệ thông tin và thiết bị điện.
3.2 Ốc siết cáp nhựa
Ốc siết cáp nhựa ổn định và linh hoạt, mang lại giải pháp tiết kiệm chi phí trong các ứng dụng không tiếp xúc với điều kiện môi trường khắc nghiệt. Hầu hết các loại ốc siết cáp nhựa đều làm vật liệu như polyamit hoặc nylon, có khả năng chống ăn mòn trong hầu hết các môi trường. Do đó, vật liệu nhựa được lựa chọn khi kết nối dây với thiết bị trong các ứng dụng viễn thông và hàng hải, cũng như các thiết bị sử dụng cáp mềm.
Ốc siết cáp HELUTOP® MS-EP4 có khả năng chống nhiễu
3.3 Ốc siết cáp EMC
Ốc siết cáp EMC bảo vệ cáp và máy móc khỏi nhiễu điện từ (EMI) làm ảnh hưởng đến chức năng của thiết bị điện. Việc sử dụng ốc siết cáp EMC sẽ tạo ra rào cản chống lại EMI tại điểm kết thúc. Các ốc siết cáp EMC phổ biến trong các ứng dụng viễn thông và các tình huống khác mà EMI có thể làm hỏng máy.
3.4 Ốc siết cáp không có bộ nối ren
Ốc siết cáp không có bộ nối ren không sử dụng phương pháp kết nối thông thường như khoan lỗ ren hoặc đai ốc khóa. Thay vào đó, chúng có một hệ thống gắn vào lò xo mà chỉ cần được đẩy vào bảng điều khiển hoặc mở lớp vỏ để lắp đặt. Sau đó, khớp nối có thể được khóa tại chỗ bằng cách siết chặt ốc siết cáp theo chiều kim đồng hồ. Không cần công cụ cài đặt và chỉ siết chặt bằng tay cũng cung cấp mức độ bảo vệ chống xoay tương tự như các phiên bản đai ốc hoặc lỗ ren. Phương pháp đơn giản này giúp các loại ốc siết cáp không có bộ nối ren dễ dàng lắp đặt ở những khu vực khó tiếp cận hoặc nơi không gian bị hạn chế.
>>Tìm hiểu thêm: Các tiêu chí lựa chọn ốc siết cáp - Hướng dẫn lắp đặt các loại ốc siết cáp
4. Các loại ốc siết cáp của HELUKABEL
4.1 Ốc siết cáp nhựa
Đai ốc và thân đệm được làm bằng polyamit PA6 với các màu sau: RAL 7035 xám nhạt, RAL 7001 xám đậm, RAL 9005 màu đen. Polyamide PA6 có khả năng chống mài mòn và va đập cũng như chống lại hydrocarbon/nhiên liệu và chất tẩy rửa. Nó được thử và kiểm tra như một vật liệu cho ốc siết cáp trong các ứng dụng tiêu chuẩn. Moulded seal (tạm dịch: miếng đệm, khóa đệm) được làm từ cao su tổng hợp. Các ốc siết cáp HELUTOP® HT được trang bị khả năng chống rung để đam bảo an toàn trong các ứng dụng di động. Đai ốc khóa có hoặc không có vòng đệm được làm từ polyamit PA6.
- Các phụ kiện tương thích với ốc siết cáp nhựa bao gồm: đai ốc khóa, bộ điều hợp, enlargers (tạm dịch: phụ kiện mở rộng ren), reducers (tạm dịch: phụ kiện thu hẹp ren).
- Dòng ốc siết cáp nhựa HELUTOP® HT của HELUKABEL đạt chứng nhận quốc tế VDE, sở hữu ưu điểm không chứa phosphor, silicone, cadmium, giảm sức căng tối ưu thông qua tấm kẹp. Do đó, dòng ốc siết cáp này được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như: tự động hóa, công nghệ robot, công nghệ lắp đặt, cấu tạo buồng điều khiển…
- Ôc siết cáp nhựa HELUTOP® HT còn có các phiên bản với nhiều tính năng được tăng cường như HELUTOP® HT-BS với khả năng chống bụi, HELUTOP® HT-K với khả năng chống xoắn cho các ứng dụng di chuyển.
>>Danh mục sản phẩm: Các dòng ốc siết cáp của HELUKABEL
4.2 Ốc siết cáp bằng thép không gỉ
Ốc siết cáp thép không gỉ của HELUKABEL sở hữu những ưu điểm nổi bật sau:
- Đai ốc và thân nắp được làm từ thép không gỉ. Do khả năng chống ăn mòn và tuổi thọ cao, các loại ốc siết cáp này phù hợp với điều kiện khắc nghiệt như: tải lượng hóa chất nặng, chất tẩy rửa (ví dụ trong ngành thực phẩm), chịu được thời tiết khi sử dụng ngoài trời.
- Phần chèn đầu cuối được làm từ polyamide PA6.
- Miếng đệm được làm từ cao su tổng hợp.
- Vòng chữ O được làm từ Buna-N.
- Các đai ốc khóa được làm từ thép không gỉ.
Ốc siết cáp thép HELUTOP® HT-Clean đạt chuẩn VDE cùng những tiêu chuẩn cao nhất về khả năng chống bụi và giọt bắn, do đó được ứng dụng trong nhiều ngành công nghiệp có môi trường khắc nghiệt như ngành F&B, công nghiệp dược phẩm, công nghệ sinh học, công nghiệp hóa chất… Trái lại, với khả năng chống ăn mòn mạnh mẽ, ốc siết cáp thép HELUTOP® HT-E được sử dụng trong nhiều ngành công nghiệp nặng như xây dựng máy móc, nhà xưởng, robotic, đóng tàu, công nghệ đường sắt…
Data sheet của ốc siết cáp bằng thép HELUTOP® HT-Clean
Ốc siết cáp HELUTOP MS-EP
4.3 Ốc siết cáp đồng thau
Ốc siết cáp bắng đồng có những đặc điểm sau:
- Đai ốc và thân nắp được làm từ đồng thau mạ niken.
- Phần chèn đầu cuối được làm từ polyamide PA6.
- Miếng đệm được làm từ cao su tổng hợp.
- Vòng chữ O được làm từ Buna-N.
- Các đai ốc khóa được làm từ đồng thau mạ niken.
Một số dòng ốc siết cáp bằng đồng của HELUKABEL có thể kể đến như:
- HELUTOP® HT-MS đạt chứng nhận quốc tế VDE, được thiết kế nâng cấp với các vật liệu chuyên biệt, phù hợp với các ứng dụng đòi hỏi độ siết, độ bền chặt, và tính an toàn cao như công nghệ tự động hóa, công nghệ robot, công nghệ đường sắt, tủ điều khiển…
- HELUTOP® MS-EP và HELUTOP® MS-EP4 là ốc siết cáp bằng đồng mạ niken có khả năng chống nhiễu. Riêng ốc siết cáp HELUTOP® MS-EP có thể được dùng để nối đất, tiếp xúc được thực hiện tự động khi ốc siết lại, sở hữu lá chắn giúp chống rung tuyệt đối và đảm bảo dòng điện luôn ổn định.
Data sheet của HELUTOP® HT-MS
Ốc siết cáp không có bộ nối ren HELUTOP Easy
4.4 Ốc siết cáp không có bộ nối ren
Ốc siết cáp không có bộ nối ren giúp việc lắp đặt trở nên đơn giản, dễ dàng và nhanh chóng hơn. Điều này làm cho loại ốc siết cáp này đặc biệt hấp dẫn cho ứng dụng xây dựng tủ điều khiển, cho phép người dùng tiết kiệm thời gian và tiền bạc.
Với dòng sản phẩm HELUTOP Easy, HELUKABEL cung cấp sản phẩm ốc siết cáp không có bộ nối ren với phạm vi kẹp từ 5 đến 21 mm. Đây là sản phâm đạt chứng nhận của VDE theo tiêu chuẩn DIN EN 62444, tiêu chuẩn xác định mọi yêu cầu cho việc xây dựng và thiết kế ốc siết cáp. Hơn nữa, sản phẩm cũng được UL phê duyệt, lý tưởng cho các công ty xuất khẩu và muốn giảm thiểu lượng hàng tồn kho bằng cách sử dụng các thành phần có nhiều phê duyệt. Lớp vỏ cũng được chứng nhận đạt chuân IP66/IP68, cung cấp độ tin cậy bảo vệ trước các vật thể lạ và chất lỏng.
Các sản phẩm cable gland cho môi trường đặc biệt
5. Chọn ốc siết cáp theo ứng dụng
| Loại ốc siết | Vật liệu | IP điển hình | Ưu điểm | Dùng khi... |
| HELUTOP® HT (nhựa PA66) | Nhựa PA66 | IP54–IP68 | Nhẹ, chống ăn mòn, giá tốt | Tủ điện trong nhà, bảng điều khiển thông thường |
| HELUTOP® HT-Clean (thép mạ kẽm) | Thép AISI 316L | IP65–IP68 | Bền cao, chịu nhiệt, vệ sinh được | Phòng sạch (cleanroom), thực phẩm, dược phẩm |
| HELUTOP® HT-MS (đồng mạ niken) | Đồng/nickel | IP65–IP68 | Dẫn điện, kẹp màn chắn 360° | Ứng dụng EMC: biến tần, servo, cáp có màn chắn |
| HELUTOP® HT-MS-EP (đồng mạ niken) | Đồng/nickel | IP65–IP68 | Kẹp màn chắn + bịt kín tốt hơn | EMC + môi trường ẩm, IP cao |
| HELUTOP® Easy (nhựa) | PA66 | IP54–IP65 | Lắp nhanh không cần công cụ | Bảo trì nhanh, thay thế trên hiện trường |
| Ốc siết không ren (metric/PG) | Nhựa/đồng | IP54 | Đơn giản, phổ thông | Vách mỏng, lắp đặt đơn giản không cần khoan ren |
Lưu ý chọn IP: IP65 = chống tia nước; IP67 = chịu ngâm nước 30 phút; IP68 = chịu ngâm liên tục. Chọn IP phù hợp với môi trường lắp đặt thực tế để tránh over-spec tốn chi phí hoặc under-spec gây hỏng thiết bị.
💡Tìm hiểu chi tiết về cách lựa chọn và lắp đặt các loại ốc siết cáp
6. Câu hỏi thường gặp về ốc siết cáp
Ốc siết cáp (cable gland) là phụ kiện điện được lắp tại điểm cáp đi qua vỏ tủ hoặc hộp đấu nối. Nó thực hiện đồng thời 3 chức năng: (1) bịt kín ngăn bụi, nước, khí vào trong thiết bị; (2) cố định cáp chống ứng suất kéo và uốn; (3) trong loại EMC — tiếp địa màn chắn cáp 360° để chống nhiễu điện từ.
Ốc siết nhựa (PA66): phù hợp với môi trường trong nhà, không có yêu cầu EMC, chi phí thấp. Ốc siết thép (AISI 316L): dùng cho môi trường khắc nghiệt, nhiệt độ cao, cleanroom và thực phẩm/dược phẩm. Ốc siết đồng: bắt buộc khi cáp có màn chắn (shielded cable) và cần nối đất EMC — như trong hệ thống biến tần, servo, PLC.
IP (Ingress Protection) cho biết mức độ bảo vệ trước bụi (chữ số đầu) và nước (chữ số sau). IP54 = chống bụi + tia nước; IP65 = hoàn toàn kín bụi + chống tia nước; IP67 = kín bụi + chịu ngâm 30 phút; IP68 = kín bụi + chịu ngâm liên tục. Chọn IP phù hợp với vị trí lắp đặt — môi trường ngoài trời hay nhà máy thường yêu cầu tối thiểu IP65.
Khi cáp chống nhiễu cần nối đất màn chắn 360° để chống nhiễu điện từ. Điều này quan trọng trong hệ thống biến tần (VFD), servo drive, PLC, robot công nghiệp và cáp điều khiển trong môi trường có nhiều nguồn nhiễu. Dùng HELUTOP® HT-MS hoặc HT-MS-EP để đảm bảo tiếp điện liên tục toàn chu vi màn chắn.
